Leita ķ fréttum mbl.is

Donald Trump Bandarķkaforseti er aš marka sķn spor ķ sögunni

Žaš er ekkert undarlegt žó Donald Trump sé fyrirferšarmikill ķ fréttum. Hann er bśinn aš vera fįdęma duglegur. Žetta er mašur sem lętur verkin tala. Žaš sem hann fęr ekki sagt meš žeim, segir hann meš tķstum į Twitter. 

Trump hefur gert Twitter-sķšu sķna aš einum įhrifamesta fjölmišli heims. Meš meistaralegum hętti hefur hann sżnt hvernig tengja mį framhjį sśrum įlitsgjöfum og neikvęšum blašamönnum. Žar talar hann beint til almennings įn žess aš fjölmišlar geti bjagaš žaš sem hann segir. Um leiš nęr hann til kjarna kjósendahóps sķns og stušningsfólks. Ķ kjölfariš į žessu koma svo fjölmišlarnir hlaupandi į eftir og éta allt upp. Bandarķkjaforseti nęr žvķ aš verša yfirgnęfandi ķ helstu fréttamišlum bęši heima og heiman. Fjölmišlarnir eru meš hann į heilanum og nś heišrar mbl.is hann meš langri įramótagrein, sem reyndar er ekkert żkja jįkvęš, en stundum er illt umtal betra en ekkert umtal. 

Lestur žessarar greinar į mbl.is rifjaši upp fyrir mér aš ķ gęrkvöldi las ég įgęta fréttaskżringu um Trump og žaš sem hann hefur įorkaš, į vef norska rķkisśtvarpsins NRK. Hśn er skrifuš af Anders Magnus einum reyndasta utanrķkismįlafréttamanni stofnunarinnar. Žar dregur Anders upp ašra mynd af Trump en Morgunblašiš (og reyndar fleiri ķslenskir fjölmišar) gerir į sķnum vefsķšum. Hann bendir į aš į einu įri hafi Donald Trump tekist aš framkvęma miklar breytingar į Bandarķkjunum og aš įhrifana muni gęta nęstu įratugina. Meš žvķ aš smella hérna mį sjį žessa norsku fréttaskżringu. 

Ég ętla aš endursegja žetta stuttlega hér: 

1. Ķhaldssamari dómstólar

Žaš er Bandarķkjaforseti sem tilnefnir nżja dómara. Rifja mį upp aš nokkurt ķrafįr varš ķ upphafi įrsins mešal svokallašra "frjįlslyndra" žegar forsetinn tilefndi Neil Gorsuch sem nżjan hęstaréttardómara. 

Anders Magnus skrifar, og vķsar ķ grein NBC mįli sķnu til stušnings, aš į įrinu sem er aš lķša hafi Trump svo unniš kappsamlega aš žvķ aš fylla alrķkisdómstólana af ungum, ķhaldssömum dómurum. Žeir séu rįšnir til lķfstķšar. Alrķkisdómarar eru valdamiklir og žeir geta mešal annars stöšvaš forsetaskipanir. Anders Magnus bendir į aš hinir nżju dómarar sem bętist viš į valdatķma Trumps muni vafalķtiš setja sinn svip į žjóšfélagsžróun ķ Bandarķkjunum um ókomin įr.

2. Góšur efnahagsbati og miklar skattalękkanir

Fjįrmįlamarkašir ķ Bandarķkjunum rįša sér vart fyrir kęti vegna velgengni. Dow Jones-vķsitalan var um 20.000 žegar Trump tók viš en hefur risiš jafnt og žett sķšan og er nś komin ķ um 25.000. Atvinnuleysi męlist ašeins 4,1 prósent og hefur ekki veriš minna ķ 17 įr. Hagvöxtur er 3,2 prósent og hefur ķ langan tķma ekki męlst meiri. Fyrirtęki sem voru bśin aš hreišra um sig ķ Latķn-Amerķku og Asķu flytja nś starfsemi aftur heim til Bandarķkjanna.  

Trump hefur lagt įherslu į aš bęta rammaskilyrši fyrir atvinnulķfiš meš žvķ aš framkvęma tiltektir ķ żmsu regluverki, ekki sķst ķ skattamįlum. Stęrsta įfanganum til žessa ķ žeim efnum var nįš skömmu fyrir jól žegar Bandarķkjažing samžykkti nżja skattalöggjöf

3. Dregur śr fjölda innflytjenda og fleiri vķsaš frį

Donald Trump hefur vakiš deilur meš tali sķnu um aš gera skurk ķ innflytjendamįlum og aš reisa mśr į landamęrum Bandarķkjanna og Mexķkó. Alrķkisdómarar hafa ķ žrķgang stöšvaš tilraunir hans til aš setja bann į innflytjendur frį įkvešnum löndum ķ Afrķku og Mišausturlöndum sökum meintrar hryšjuverkaógnar. 

Vera mį aš öll umręšan sem žessu hefur fylgt hafi žó haft sķn įhrif gagnvart straumi ólöglegra innflytjenda frį Mexķkó. Washington Post skrifaši ķ byrjun desember frétt um aš žeim hefši snarlega fękkaš eftir aš Trump tók viš embętti. Fjöldi handtekinna viš landamęrin hefur dregist saman um fjóršung sķšan Trump tók viš og hefur ekki veriš lęgri ķ 46 įr. Į sama tķma hafa starfsmenn ICE (Immigration and Customs Enforcement) handtekiš yfir 110.000 ólöglega innflytjendur sem er 40 prósenta aukning frį sama tķmabili ķ fyrra. 

Hér fylgir Trump reyndar ķ fótspor Baracks Obama sem var mjög išinn viš aš vķsa ólöglegum innflytjendum śr landi ķ Bandarķkjunum. Obama sló öll met į įrunum 2009 til 2015 meš žvķ aš vķsa 2,5 milljónum į brott.   

Sem fyrr heitir Trump žvķ aš fylgja stķfri stefnu ķ innflytjendamįlum og hann segist enn ętla aš reisa vegginn fręga milli Mexķkó og Bandarķkjanna. 

4. Į hęlinn snś ķ żmsum umhverfismįlum

Trump lżsti žvķ yfir ķ sumar leiš aš hann ętlaši aš draga Bandarķkin frį skuldbindingum Parķsarsįttmįlans svokallaša sem snżst um ašgeršir ķ barįttu gegn hlżnun jaršar. Žar meš teljast ašgeršir til aš draga śr losun "gróšurhśsalofttegunda."

Į heimavelli hefur hann dregiš śr fjįrveitingum til Umhverfisstofnunarinnar EPA (Environmental Protection Agency) um leiš og hann skipaši nżja stjórn yfir henni. Trump hefur einnig heimilaš leitarboranir eftir olķu ķ og viš Alaska og ķ Mexķkóflóa.  

Bśiš er aš minnka tvo yfirlżsta žjóšgarša ķ Utah-rķki og loftlagsbreytingar eru ekki lengur tilgreindar sem atriši į lista yfir mįlaflokka sem feli ķ sér ógn viš öryggishagsmuni Bandarķkjanna. 

Žaš er ekkert leyndarmįl aš Bandarķkjaforseti trśir ekki į kenningar um hlżnun jaršar af mannavöldum. Žessa dagana er sannkallašur fimbulkuldi į austurströnd Bandarķkjanna og ķ Kanada. Ķ fyrradag skrifaši Trump žetta tķst:

5. Ašgeršir ķ utanrķkismįlum

Trump er umdeildur og vissulega hefur honum gengiš misjafnlega aš lynda viš leištoga sumra žjóša. Bęši Theresa May forsętisrįšherra Breta og Angela Merkel kanslari Žżskalands hafa séš įstęšu til aš sżna honum gula spjaldiš. Leištogar rķkja innan NATO lyftu augnabrśnum į įrinu žegar Trump gaf ķ skyn aš nś vęri komiš aš žeim aš deila byršunum meš Bandarķkjunum ķ auknum męli. 

Trump-hjónin voru heimakęr fyrstu mįnuši sķna ķ Hvķta hśsinu en bęttu śr žegar voraši. Ķ maķ fóru žau til Sįdi-Arabķu og Ķsrael. Žetta var fyrsta utanlandsferš žeirra ķ embętti og gekk mjög vel.

Forsetahjónin bandarķsku fóru einnig til Evrópu. Žau lögšu svo ķ opinbera heimsókn nś ķ nóvember til fimm mikilvęgra Asķulanda; Japans, Sušur-Kóreu, Kķna, Vķetnams og Filippseyja. Ekki var annaš aš sjį en žessi ferš vęri ķ alla staši afar vel heppnuš. Samskiptin viš leištoga Kķna viršast ganga mun betur en ętla mįtti mišaš viš żmsar fyrri yfirlżsingar Trump. Tónninn viršist einnig įgętur milli Trump og Pśtķns forseta Rśsslands žó samskipti Rśsslands og Vesturlanda męttu eflaust vera betri. 

Trump hefur stašiš viš loforš sķn śr kosningabarįttunni um aš gera gangskör aš breytingum ķ višskiptasamningum Bandarķkjanna viš önnur rķki og skera upp herör gegn hnattvęšingunni sem hann telur aš hafi skašaš mjög hagsmuni Bandarķkjanna. Hann er bśinn aš draga Bandarķkin śt śr TPP-frķverslunarsamningum sem var geršur milli 12 rķkja viš Kyrrahaf. Hann heldur fram hótunum um aš gera slķkt hiš sama varšandi NAFTA-frķverslunarsamninginn viš Kanada. Į hinn bóginn hefur hann lįtiš kyrrt liggja aš standa viš hótanir um aš ganga til uppgjörs viš Kķna. Hins vegar gagnrżnir hann višskiptasamninga Bandarķkjanna viš Sušur-Kóreu.  

Trump hefur stašiš ķ oršaskaki viš Noršur-Kóreu ķ kjölfar tilrauna sķšarnefnda rķkisins meš eldflaugar og kjarnorkusprengjur. Margir hafa įhyggjur af vaxandi spennu į Kóreuskaga. Hér segir Trump aš hann hafi fengiš ķ arf vandamįl sem fyrri forsetar Bandarķkjanna hafi skapaš meš žvķ aš sżna stjórnvöldum ķ Noršur-Kóreu of mikla linkind. Hann hefur hótaš hernašarašgeršum og reynt aš nį fram hertum višskiptažvingunum gegn Noršur-Kóreu. 

Betur hefur gengiš ķ višureigninni viš ómennin sem kenna sig viš hiš svokallaša "Ķslamska rķki" - oft skammstafaš ISIS - menn sem hafa fariš hamförum ķ villimennsku ķ Ķrak og Sżrlandi. Trump eignar sér hlutdeild ķ heišrinum af žvķ aš vel hefur gengiš aš uppręta žessi višbjóšslegu ķslamistaöfl į įrinu sem er aš lķša. Žetta tķst birti hann į fimmtudag:

Donald Trump hefur talaš fyrir žvķ aš koma į friši milli Ķsrael og Palestķnu. Margir telja aš hann hafi žó flękt žau mįl til mikilla muna meš žvķ aš višurkenna į dögunum Jerśsalem sem höfušstaš Ķsrael og heita žvķ aš flytja sendirįš Bandarķkjanna žangaš frį Tel Aviv. Žar var hann žó ekki aš gera annaš en standa viš kosningaloforš sem bęši hann og ašrir Bandarķkjaforsetar hafa gefiš į undan honum. Beinar afleišingar af žessu er žó enn óljósar en vķst mį telja aš Trump hefur meš žessu styrkt enn frekar stöšu sķna mešal mikilvęgra kjósenda- og stušningshópa heima fyrir. 

Trump hefur einnig haldiš uppi haršri gagnrżni į starfsemi Sameinušu žjóšanna og tekiš Bandarķkin śt śr starfsemi menningarmįlastofnunarinnar UNESCO. Žetta ku vera vegna žess aš UNESCO hefur ķtrekaš samžykkt įlyktanir sem Bandarķkin teljast beinast gegn Ķsrael.

Nś sķšast įkvaš Trump aš Bandarķkin dręgju śr fjįrstušningi sķnum viš Sameinušu žjóširnar sem nemur 30 milljöršum ķslenskra króna. Žaš mun žó ekki breyta žvķ aš Bandarķkin greiša stęrstan hlut allra til samtakanna, eša um 20 prósent af heildinni.

-------------

En žaš kostar klof aš rķša röftum. Vinsęldir Donalds Trump hafa dalaš ef marka mį kannanir. Stašan eftir fyrsta heila įriš ķ embętti er žó ekkert verri hjį honum heldur en hśn var į sķnum tķma hjį Barack Obama ķ lok desember eftir fyrsta įriš ķ Hvķta hśsinu. 

 

Aš lokum er hér jólakveša forsetahjónanna. Hśn er aš sjįlfsögšu tekin af Twitter-sķšu forsetans sem viršist virkilega ętla aš marka sķn spor ķ sögunni:


mbl.is Višburšarķkt fyrsta įr Trumps
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kólnar hratt hjį Mišflokksmönnum

Žaš hlżtur aš vekja athygli aš stjórnarandstöšuflokkur skuli tapa um helmingi af fylgi sķnu į tveimur mįnušum sem lišnir eru frį kosningum. Žar fékk hinn nżi Mišflokkur alls 10,9 prósent. Nś męlir Gallup flokkinn meš 5,9 prósent. 

Žetta žarf žó ekki aš koma į óvart. Mišflokkurinn var einn af sigurvegurum Alžingiskosninganna en hann tapaši samt. Žaš er vegna žess aš flokkurinn var stofnašur ķ von um aš formanninum tękist aš leiša hann ķ eins konar oddaašstöšu ķ višręšum um nżja rķkisstjórn. Žetta yrši leiš Sigmundar Davķšs til valda aš nżju. 

Fyrir kosningar talaši Sigmundur Davķš Gunnlaugsson um žaš aš hann vęri sannfęršur um aš ašrir flokkar vildu samstarf viš sinn flokk aš loknum kosningum. Žaš gerši hann til dęmis ķ vištali viš Fréttablašiš 29. september 

Žegar į reyndi aš loknum kosningum kom hins vegar fljótt ķ ljós aš hvorki Sjįlfstęšisflokkur né Framsóknarflokkur hefšu nokkurn įhuga į žvķ aš vinna meš Mišflokknum. Ķ stašinn tengdu žessir flokkar einfaldlega framhjį Sigmundi Davķš og félögum, lögšu snśruna heilan hring umhverfis völlinn, og settu sig ķ samband viš Vinstri gręna. 

Restina žarf ekki aš rekja. 

Framsókn hafši į endanum sigur yfir Mišflokknum. Žaš er Framsókn sem komst ķ rķkisstjórn og žar meš til valda. Ekki Mišflokkurinn sem nś situr hįlf vęngbrotinn og hefur ekki sżnt neina sérstaka takta ķ upphafi žings.

Gallup-könnun desembermįnašar žar sem Framsókn eykur fylgi sitt en Mišflokkurinn hrynur nišur, felur ķ sér vķsbendingu um aš gamlir kjósendur Framsóknar sem hlupu śtundan sér ķ nżafstöšnum kosningum og kusu Mišflokkinn, eru nś aš snśa aftur ķ sķna heimahaga.

Žar er nś aš hafa bęši hśsaskjól og fóšur žvķ gamla Framsóknarmaddaman er meš bśrlyklana į hendi.

Mišflokksmenn fį aš éta žaš sem śti frżs og nś er kalt.

Tķminn mun svo leiša ķ ljós hvort žetta sé ašeins tķmabundiš įstand eša žessi staša sé komin til aš vera. 

 

IMG_7878  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


mbl.is Žrķr af hverjum fjórum styšja stjórnina
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Snįkaolķusölumenn į hįlum ķs

Žetta mįl er hiš furšulegasta en žarf kannski ekki aš koma į óvart. Hugmyndafręšin į bak viš žessar umhverfismerkingar er vafasöm. Ég kynnti mér žetta nokkuš og fjallaši um žegar ég starfaši sem sjįvarśtvegsblašamašur ķ Noregi žegar umhverfismerkingarnar voru aš koma fram og žótti trśveršugleikinn viš žetta bix frekar tępur.

Mér sżndist žetta blekkingaleikur snįkaolķusölumanna sem fóru fram undir merkjum meintrar umhverfisverndar. Žeir ętlušu aš hafa af fé af sjįvarśtveginum um leiš og žeir nęšu kverkataki į greinninni gegnum žaš įhrifavald sem fęlist ķ žessum umhverfismerkingum. Fullyrt var aš žessar merkingar vęru forsenda žess aš menn fengju ašgang aš mörkušum.  

Varšandi žetta tiltekna mįl, žar sem talaš er um mešafla viš grįsleppuveišar ķ net, sżnist mér ķ fljótu bragši aš žaš hljóti aš hvķla į afar umdeilanlegum grunni.

Talaš er um aš mešafli į śtsel į grįsleppuvertķš 2017 hafi numiš 16% af śtselastofninum. Sé įętluš stofnstęrš upp į 4.200 dżr(sem reyndar er frį 2012)rétt, žį hefšu alls 672 śtselir įtt aš hafa drukknaš ķ grįsleppunetum ķ sumar. Aš sama skapi hefšur 770 landselir įtt aš hafa farist (10% af įętlašri stofnstęrš). Žannig hefšu alls rśmlega 1.400 selir drepist vegna grįsleppuveiša - bara į sķšasta įri. Žaš er ekkert smįręši og undarlegt aš selahrę skuli ekki žekja fjörur vķša meš ströndum žessa lands.

Sömuleišis ęttu 4.420 dķlaskarfar og 3.000 teistur aš hafa tżnt lķfi ķ grįsleppunetum. 

Hver trśir žessu rugli?

 

 

 


mbl.is Afturkalla MSC-vottun fyrir grįsleppuveišar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ekki nįš til allra

Žetta "fordęmalausa góšęri" hefur žvķ mišur ekki nįš til allra ķ okkar samfélagi. Allt of margir verša śtundan. Žaš į ekki sķst viš um hópa aldraša og öryrkja sem bera skaršan hlut frį borši ķ žeim fjįrlögum sem Alžingi afgreišir vęntanlega nś ķ kvöld eša į morgun. 

Ķ dag klukkan 14:00 verša sérstękar umręšur į Alžingi um fįtękt į Ķslandi. 

Mįlshefjandi er Inga Sęland formašur Flokks fólksins og til andsvara veršur fjįrmįla- og efnahagsrįšherra, Bjarni Benediktsson.

Helstu įherslur mįlshefjanda eru:

Telur rįšherra aš fjįrlagafrumvarpiš sżni į fullnęgjandi hįtt, vilja rķkisstjórnarinnar til aš śtrżma fįtękt barna į Ķslandi? Og žį hvernig?

Er rįšherra sįttur viš žį örbyrgš sem tęplega 10% ķslenskra barna bżr viš? Ef ekki hvaš vill rįšherra gera til aš koma žeim til hjįlpar?

Telur rįšherra žaš įsęttanlegt aš 69. gr. laga um almannatryggingar skuli ķtrekaš brotin žegar kemur aš žvķ aš leišrétta kjör žeirra sem byggja afkomu sķna į greišslum almannatrygginga?

Žaš veršur hęgt aš fylgjast meš umręšunni į netinu og ķ sjónvarpi. 

 

 


mbl.is Fordęmalaust góšęri viš lżši
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bandarķskur hershöfšingi segir mönnum sķnum ķ Noregi aš vera bśnir undir vęntanlega stórstyrjöld

Žessi frétt af višbrögšum Breta viš žvķ aš Rśssar sigli herskipum sķnum um alžjóšlegar siglingaleišir ķ Noršursjó rifjar upp ašra fregn sem ķslenskir fjölmišlar hafa ekki sagt frį. 

Skömmu fyrir jól heimsótti Robert B. Neller yfirhershöfšingi landgöngulišasveita Bandarķkjahers (US Marines) herflokk um žaš bil 300 landgönguliša sem Bandarķkin stašsettu ķ byrjun žessa įrs į Vęrnes ķ grennd viš Žrįndheim ķ Noregi. Žessi hermenn eru ķ Noregi žar sem žeir fį mešal annars žjįlfun ķ vetrarhernaši.

Višvera bandarķsku hermannanna ķ Noregi er talin marka vatnaskil. Norsk stjórnvöld hafa frį lokum seinni heimsstyrjaldar ekki heimilaš aš erlendir hermenn vęru meš fastar bękistöšvar ķ Noregi žar til žessir bandarķsku hermenn birtust ķ janśar sķšastlišinn. Ķ framhaldinu hafa Bandarķkjamenn lżst įhuga į žvķ aš gera Vęrnes aš ašalbękistöšvum landgöngusveita Bandarķkjahers ķ Evrópu. 

Ķ jólaheimsókn sinni hélt Robert B. Neller ręšu yfir hermönnunum sķnum į Vęrnes. Fréttasķšan military.com greindi frį žvķ nś į fimmtudag aš žar hafi hershöfšinginn sagt mönnum sķnum aš vera bśnir undir vęntanlega stórstyrjöld - žeir skyldu vera reišubśnir hvenęr sem er žar sem nś hilli undir "big-ass fight."

"Ég vona aš ég hafi rangt fyrir mér, en žaš er styrjöld ķ vęndum...Meš nęrveru ykkar hér žį eruš žiš ķ barįttu, barįttu į upplżsingasvišinu, stjórnmįlalegri barįttu."

Norskir fjölmišlar hafa slegiš žessum oršum hershöfšingjans upp nś um jólin og reynt aš rįša ķ hvaš Neller sé eiginlega aš meina? Žaš hafa bandarķskir fjölmišlar einnig gert. 

Talsmašur hershöfšingjans segir viš Washington Post aš žessi orš hafi fyrst og fremst veriš ętluš sem hvatning til landgöngulišanna ķ Noregi. 


mbl.is Fylgdu rśssnesku herskipi į brott
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nżtt landshlutablaš į Vesturlandi

Ķ dag kemur śt 1. tölublaš 1. įrgangs landshlutablašsins Vestra. Ég er ritstjóri žess. Įšur var ég ritstjóri Vesturlands žar sem ég bjó til rśmlega 30 blöš frį aprķl 2016. Žau mį skoša meš žvķ aš smella hér.

Hér į eftir fylgir leišarinn sem ég skrifa ķ žetta fyrsta tölublaš Vestra:

Vestri er nżtt blaš og arftaki Vesturlands. Śtgįfa Vesturlands hefur veriš stöšvuš žar sem stjórn fyrirtękisins Pressunnar, sem mešal įtti žaš blaš og fleiri landshlutablöš, hefur óskaš eftir gjaldžrotaskiptum. Sś staša er žó ekki tilkomin vegna žess aš afkoma landshlutablašanna hafi kollsiglt félaginu. Landshlutablöšin, sem öll eru frķblöš og hafa grķšarmikla śtbreišslu og lestur, hafa įvallt veriš rekin réttu megin viš nślliš. Žaš er žvķ ofur ešlilegt aš blöšin gangi ķ endurnżjun lķfdaga.

Įmundi Įmundason eigandi śtgįfunnar Fótspor stofnaši upphaflega žessi blöš en seldi śtgįfuréttinn ķ hendur Pressunnar fyrir um tveimur įrum sķšan. Hann grķpur nś kefliš og hefur śtgįfu nżrra landshlutablaša undir merki Fótspors. Vestri veršur eitt žeirra og hér er fyrsta tölublašiš.

Ég verš ritsjóri Vestra. Ritstjórnarstefna Vestra veršur hin sama og undir minni stjórn ķ Vesturlandi. Vestri birtir landshlutafréttir og fjölbreytt vandaš efni sem tengist ķbśum į śtbreišslusvęši žess, meš sérstakri įherslu į sögu og menningu landshlutans. Vestri er lķka opinn fyrir ašsendu efni.

Sem fyrr er hér į feršinni blaš sem fer inn ķ öll hśs frį Mosfellsbę ķ sušri, vestur um land allt aš Reykhólasveit. Tölublöš žess verša lķka ašgengileg į vefnum fotspor.is. Žar mį žegar sjį fyrstu tölublöš žeirra blaša sem Fótsporśtgįfan żtir nś śr vör.

Lesendur Vestra munu ekki žurfa aš greiša fślgur fjįr ķ įskriftir žvķ blašiš veršur sem fyrr sagši ókeypis. Mikil śtbreišsla žess og góšur lestur gerir žaš aš einstęšum vettvangi ķ landshlutanum fyrir fréttir, fróšleik, skošanaskipti og auglżsingar.

Meš žvķ aš smella hér fyrir nešan mį skoša žetta fyrsta tölublaš Vestra


Ķ bóli meš "brennuvarginum"

Fésbókin minnir mig į įrsgamla frétt. Žaš er 13. desember 2016. Hįlfgildings stjórnarkreppa ķ landinu. Ekki hefur tekist aš mynda nżja rķkisstjórn eftir kosningar sem fóru fram ķ október žetta sama įr. 

Įlfheišur Ingadóttir fyrrum heilbrigšisrįšherra og žingmašur Vinstri gręnna. mętir ķ vištal į sjónvarpsstöšinni Hringbraut. Hśn segir aš nżjar kosningar séu ekki į nęsta leiti. 

Tališ berst aš žvķ hvort VG myndi nś ekki stjórn meš Sjįlfstęšisflokknum. 

Hringbraut greinir frį:

"[Įlfheišur] aftók meš öllu aš VG fęri ķ stjórn meš Sjįlfstęšisflokknum, sama hvaša kringumstęšur sköpušust žį fęri VG ekki ķ stjórn meš „brennuvarginum“, eins og hśn oršaši žaš."
 

Manni veršur mįl aš hlusta į Gerplu viš lestur žennan

Žegar ég nem žessi stórtķšindi finn ég skyndilega löngun til aš hlusta į Nóbelskįldiš lesa meistaraverk sitt Gerplu. 

Žetta er sś bók sem ég reyni aš lesa eša heyra įr hvert. Sem betur fer er lestur skįldsins ašgengilegur į netinu. 

Žiš finniš žaš meš žvķ aš smella hér


mbl.is Fundu konunglegt salerni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Myndir: Heimsókn til strandvarša noršur viš Dumbshaf 1941

Ķ maķ 1941 fóru skipverjar af breska beitiskipinu Suffolk ķ land į Vestfjöršum til aš heimsękja žrjį strandverši flotans sem bjuggu žar hjį Ķslendingum. Hlutverk strandvarša var aš fylgjast meš skipaferšum śr landi. Žeir voru stašsettir ķ litlum hópum vķša meš ströndum Ķslands. Žessir menn bjuggu oftast ķ nįnu samneyti viš innfędda og žurftu nįnast aš spjara sig sjįlfir.

Ķ texta meš ljósmyndum af žessum višburši ķ safni Imperial War Museum ķ Lundśnum, žašan sem žęr eru fengnar, er sagt aš mennirnir hafi veriš į afar afskekktum staš og um 40 mķlur (um 70 km. ķ nęstu verslun). Žarna voru nokkur ķbśšarhśs.

Į laugardagskvöld setti ég žessar myndir į Facebook og deildi žeim mešal annars ķ hópinn "Gamlar ljósmyndir." Mig grunaši aš myndirnar vęru śr Ašalvķk noršan viš Ķsafjaršardjśp en var ekki viss. Žvķ spurši ég hvort fólk gęti boriš kennsl į stašinn? Žaš stóš ekki į svörum. Myndirnar eru frį Sębóli ķ Ašalvķk. Žar bjuggu um 80 manns um aldamótin 1900 en žessi byggš fór ķ eyši eftir seinni heimsstyrjöld - žaš er um mišja 20. öldina. 

Žar dvöldu žį strandverširnir sem skipverjar af beitiskipinu Suffolk heimsóttu ķ maķmįnuši 1941.  

Fyrstu įr strķšsins var Suffolk löngum stundum haldiš śti į Gręnlandssundi milli Vestfjarša og Austur-Gręnlands. Žar var megin verkefniš aš vakta sundiš fyrir hugsanlegum siglingum žżskra herskipa.

Sķšar ķ žessum sama mįnuši og myndirnar voru teknar af heimsókninni til strandvaršanna ęstust leikar mjög žegar Suffolk fann žżsku herskipin Bismarck og Prinz Eugen žar sem žau voru aš reyna aš brjótast frį Noregi, noršur fyrir Ķsland, um Gręnlandssund inn į Noršur-Atlantshaf.

Žetta endaši meš ósköpum. Breska orrustubeitiskipinu Hood var sökkt meš miklu manntjóni djśpt undan Reykjanesi. Nokkrum dögum sķšar hvarf Bismarck sķšan į mararbotn. En allt žaš er önnur saga.

Samkvęmt bókinni Vargöld į vķgaslóš eftir Frišžór Eydal žį var strandvöršum breska flotans komiš fyrir į Sębóli į vormįnušum 1941. Žremenningarnir sem voru heimsóttir žennan maķdag hafa žvķ vart veriš bśnir aš dvelja lengi žarna. Įri sķšar lauk hlutverki žeirra sem strandveršir sem studdust viš eigin sjón og sjónauka žvķ žį var undratękiš ratsjį sett upp į hjśknum Darra skammt innan viš Ritaskörš ofan Sębóls. Žessi ratsjį var hįtt yfir sjó og hśn var notuš til aš skima vestur śt į hafiš ķ įtt aš Gręnlandsströndum. Bśnašurinn var ófullkominn ķ byrjun enda ratsjįrtęknin žarna aš slķta barnskónum.  

Žetta vatt žó upp į sig og sķšar ķ strķšinu störfušu žarna 50 hermenn sem skiptust į aš vera uppi į fjallinu og sķšan ķ herskįlahverfi sem žeir reistu į Sębóli. 

Hér fyrir nešan eru nokkrar myndanna, en restina, meš textum og athugasemdum, mį sjį ķ albśmi į Facebook-sķšunni Vargöld į vķgaslóš - Bękur Magnśsar Žórs um seinni heimsstyrjöldina.

Smelliš hér og lķkiš gjarnan viš sķšuna ķ leišinni svo žiš fįiš aš sjį meira af įhugaveršu efni sem veršur sett žarna inn į nęstunni.

125

 

2

 

 

4

 

 


Rólegt blóšstreymi ķ norskum stjórnmįlum

Žaš hefur veriš merkilega rólegt yfir norskum stjórnmįlum sķšan Stóržingskosningarnar voru haldnar 11.september. Aš minnsta kosti į yfirboršinu. Erna Solberg formašur Hęgri flokksins og forsętisrįšherra hefur leitt starfsstjórn ķ hįlfgeršum kyrržey.

Fyrir kosningarnar fór hśn fyrir minnihlutastjórn sķns ķhaldsflokks Hęgri og hins frjįlshyggjusinnaša Framfaraflokks. Žessi helblįa hęgristjórn hélt velli meš stušningi Kristilega žjóšarflokksins og frjįlslynda flokksins Vinstri.  

Ķ kosningabarįttunni voru žessir flokkar ķ eins konar kosningabandalagi. Žeim tókst naumlega aš halda meirihluta žingsęta ķ Stóržinginu. Žegar tališ var höfšu žessir flokkar ašeins žrjś žingsęti umfram žau 85 sem žarf ķ meirihluta. 

Žaš er gefiš mįl aš žaš er snśiš aš mynda stjórn śr žessu. Eftir kosningar var ekkert sjįlfgefiš aš Kristilegir og Vinsti héldu įfram aš styšja Ernu Solberg ķ stóli forsętisrįšherra meš Framfaraflokkinn sér viš hliš. Żmislegt ķ mįlflutningi og stjórnarathöfnum Framfaraflokksins hefur fariš ķ taugar forystufólks Kristilegra og Vinsti. Žaš į ekki sķst viš į vettvangi innflytjendamįla, en Sylvi Listhaug, rįšherra žess mįlaflokks er ķ Framfaraflokknum. Hśn er umdeild. 

Nś žegar žrķr mįnušir eru lišnir frį kosningum gefur Vinsti meš formanni sķnum Trine Skei Grande śt žį yfirlżsingu aš flokkurinn vilji hefja stjórnarmyndunarvišręšur viš Hęgri og Framfaraflokkinn - eftir jól. 

Svona rennur nś blóšiš hęgt ķ norskum stjórnmįlum eins og stašan er ķ dag. 

Skei Grande gefur til kynna aš žaš muni kosta aš fį stušning og žįtttöku Vinstri ķ nżrri stjórn. Hśn vill umhverfisvęnni pólitķk og meiri rausn af hįlfu hins opinbera į sviši félagsmįla. Skei Grande vill lķka aš skorin verši upp herör gegn fįtękt mešal barna og aš sköpuš verši góš skilyrši hjį almenningi til aš koma į fót eigin fyrirtękjum og žannig skapa nż störf. Smįfyrirtękin fįi žannig aukinn stušning. 

Sķšast en ekki sķst nefnir formašur Vinsti aš tónninn ķ mįlefnum innflytjenda verši aš breytast hjį stjórn hęgri flokkanna. Žar gefur hśn greinilega spark ķ įttina aš Framfaraflokksinum. Skei Grande talar um "meiri rausnarskap" ķ žessum mįlaflokki. Lķklega sjįum viš ekki fyrr en kemur aš sjįlfum stjórnarmyndunarvišręunum hvaš hśn meinar nįkvęmlega meš žessu. 

Ég skrifaši fréttaskżringu um norsk stjórnmįl og śrslit norsku Stóržingskosninganna 11. september sl. ķ haustśtgįfu tķmaritsins Žjóšmįl. Žį grein mį skoša og lesa meš žvķ aš smella hér.

tmj

 

 


mbl.is Venstre til ķ stjórnarmyndunarvišręšur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nįttśra noršurslóša bęši gefur og tekur

Žetta eru vissulega dapurlegar myndir en žaš eru nś einu sinni örlög margra villtra dżra aš deyja meš žessum hętti. Žau veikjast, finna ekki mat og veslast upp. Žį er stutt ķ daušann. 

Aš sjį žessar myndir rifjaši upp fyrir mér aš hafa séš ašrar af hvķtabirni sem var bśstinn viš mataröflun į noršurslóšum. Žaš er bangsinn į Novaja Zemlya sem eru rśssneskar eyjar noršaustanvert ķ Barentshafi. 

Žessar eyjar uršu reyndar skjól sumariš 1942 fyrir skip og sjómenn sem voru aš koma ķ skipalestinni PQ-17 frį Hvalfirši į leiš til Noršvestur-Rśsslands, en voru į flótta undan Žjóšverjum. Žeir žżsku sóttu frį Noršur-Noregi og reyndu aš granda skipunum. Af žessu er mikil saga sem lesa mį um ķ bók minni Daušinn ķ Dumbshafi. 

Bangsinn į Novaja Zemlya var bęši hraustur og bśsęldarlegur žar sem hann gekk 2011 til eggja ķ köldum klettum Ķshafsins

Smelliš hér til aš skoša ljósmyndirnar. 


mbl.is Hręšilegt daušastrķš ķsbjarnar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Margar lausnir į žessum vanda

Ef allir sem sįtu į žessum fundi sem haldinn var ķ Hörpu ķ morgun féllust į aš breytast ķ tré ķ nęsta jaršlķfi žį vęri žaš skref ķ rétta įtt til aš leysa žessi mįl. 

Hér er uppskriftin:


mbl.is „Tķminn er ekki meš okkur“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rśssar eru vinažjóš Ķslendinga

Ég get alveg tekiš undir žaš meš Berglindi Įsgeirsdóttur sendiherra okkar ķ Rśsslandi aš Moskva er mikilfengleg borg. Hiš sama mį segja um sjįlft Rśssland. 

Sjįlfur kom ég fyrsta sinni til Rśsslands ķ įgśst ķ fyrra. Žangaš lįgu leišir mķnar į vegum utanrķkisrįšuneytisins sem fulltrśi Ķslands ķ minningarathöfnum sem Rśssar efndu til aš minnast žess aš 75 įr voru lišin frį žvķ fyrsta skipalestin sigldi frį Hvalfirši til Noršvestur-Rśsslands. Žetta var upphafiš aš hinum svoköllušu Ķshafsskipalestum, en ég hef skrifaš tvęr bękur um sögu žeirra (sjį hér til hęgri). 

Ég fór til Moskvu og ķshafsborgarinnar Arkhangelsk sem er noršur viš Hvķtahaf. Žar var eins helsta höfn Ķshafsskipalestanna ķ seinni heimsstyrjöld.

Ég er borgari vestręns lands. Mašur sem kom ķ heiminn um žaš bil žegar kalda strķšiš var hvaš kaldast. Alinn upp viš Rśssagrżlu eins og flestir Ķslendingar sem komnir eru til vits og įra. Meš allt žetta ķ farteskinu fór ég til Rśsslands stašrįšinn ķ aš hafa nś augun hjį mér og reyna aš lesa ķ hvernig žetta land og samfélag vęri ķ raun. 

Upplifun mķn af Rśsslandi kom mér žęgilega į óvart. Ķbśar landsins bęši hraustlegir og vel klęddir. Ekki var annaš aš sjį en žarna rķkti įgęt velmegun. Maturinn meš įgętum og ekki aš sjį aš žarna vęri neinn skortur į neinu. Verslanir voru góšar, meš fķnu śrvali og jafnvel betri en hér į Ķslandi ef eitthvaš var. Tęknistigiš, žaš ég gat séš, var jafnfętis žvķ sem viš höfum hér į Ķslandi. Ég tók eftir žvķ aš allir virtust vera meš snjallsķma. 

Bķlafloti Rśssa var sķst verri en ķslenski bķlaflotinn. Ekki var annaš aš sjį heldur, en aš flugflotinn vęri mjög góšur.

Žarna var snyrtilegt og regla į hlutunum. Vissulega varš mašur var viš öryggisgęslu enda hafa Rśssar ekki fariš varhluta af hrošalegum hryšjuverkum. En žetta var ekkert sem plagaši mann neitt. 

Fólkiš var vingjarnlegt. 

Svona upplifši ég žetta og ég trśi žvķ traušla aš Rśssar hafi veriš aš setja upp einhver Pótemkķntjöld fyrir mig. 

Meš žvķ aš smella hér og hér mį sjį myndir śr žessum leišangri mķnum ķ Austurveg. 

-------

Rśssar hafa įvallt sżnt okkur Ķslendingum fulla viršingu og vinsemd. Viš höfum ekkert upp į žį aš klaga.

Į įrum seinni heimsstyrjaldar lögšum viš okkar af mörkum til aš hjįlpa Sovétrķkjunum og žar meš Rśsslandi ķ hrošalegum hildarleik. Įn ašstöšunnar į Ķslandi hefši ekki veriš hęgt aš koma hjįlparsendingum sjóleišina til Noršvestur-Rśsslands žegar śtlitiš var hvaš svartast ķ seinni heimsstyrjöldinni į įrunum 1941 og 1942. Žessar siglingar höfšu geysilega mikla žżšingu ķ styrjöldinni žvķ žęr sannfęršu Sovétrķkin um aš Vesturlönd myndu standa meš žeim ķ barįttunni gegn innrįs nasista. Ķbśar Sovétrķkjanna žraukušu gegnum ótrślegar žjįningar og hrikalegt manntjón.

Sovétrķkin voru mešal žeirra allra fyrstu til aš višurkenna sjįlfstęši Ķslands meš žvķ aš opna sendiskrifstofu meš sendifulltrśa hér į landi ķ október 1943.

Ķ kalda strķšinu keyptu Sovétrķkin af okkur żmsar afuršir. Ķ stašinn fengum viš ódżra olķu, bķla og fleira. Allt žetta kom sér afar vel fyrir okkar hagkerfi. Viš erum löngu bśin aš brenna olķunni en Lödurnar og Rśssajepparnir eru samgöngusögulegar gošsagnir fyrir löngu og rślla jafnvel enn um ķslenska vegi. Sovétrķkin settu žaš ekki fyrir sig žó viš vęrum ķ NATO og aš į okkar foldu vęri bandarķsk herstöš. 

Žegar fiskveišideilur okkar stóšu sem hęst ķ Barentshafi žį sżndu Rśssar okkur ótrślegt langlundargeš. Aš lokum féllust žeir į samninga og viš fengum veišiheimildir žar noršur frį sem nżtast okkur vel allt fram į žennan dag. Žar gengur allt fyrir sig ķ sįtt og samlyndi - aš vķsu undir vökulum augum rśssneskra eftirlitsmanna, enda passa Rśssar upp į sitt og eiga bara viršingu skilda fyrir žaš. 

Žaš er dapurlegt aš viš skyldum hafa lįtiš véla okkur śt ķ aš taka žįtt ķ višskiptastrķši gegn žessari vinažjóš okkar. Slķkar ašgeršir eru sķst til žess aš auka skilning og rękta vinįttu milli žjóša. Žaš er ķ gegnum višskipti og samtöl sem viš stušlum aš heimsfriši. Žetta er žaš jįkvęšasta viš HM ķ fótbolta austur ķ Garšarķki. 

Góša ferš til Rśsslands.

 


mbl.is „Moskva er algjör upplifun“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bretar slį upp myndum af žżska kafbįtnum U-570 teknum viš Ķsland

Breski mišillinn Daily Mail birti ķ gęr ljósmyndir af töku žżska kafbįtsins U-570 undan sušurströnd Ķslands 27. įgśst 1941. Bresk herflugvél frį Kaldašarnesflugvelli ķ Flóa ķ Ölfusi nįši kafbįtnum um 80 sjómķlum sušaustur af Vestmannaeyjum. Ķtarlega er greint frį žessu ķ I. žętti nżrrar bókar minnar Vargöld į vķgaslóš sem nś er ķ verslunum. 

Winston Churchill kallaši töku kafbįtsins "einstakan višburš" ķ strķšenduminningum sķnum. Žaš var hvergi ofmęlt. Taka U-570 var bęši reyfarakennd og fordęmalaus. 

Žarna, og einmitt žegar orrustan um Atlantshafiš stóš sem hęst og var hvaš tvķsżnust, nįšu Bretar glęnżjum žżskum kafbįt. Žetta var ķ fyrsta sinn sem žeim tókst aš nį slķku vopni. Kafbįtar Žjóšverja vöktu hvarvetna ógn og skelfingu og voru sveipašir dulśš sem hįlfgerš leynivopn. Fariš var meš kafbįtinn ķ Hvalfjörš žar sem hann var rannsakašur ķ žaula af breskum og bandarķskum sérfręšingum. Žessi atburšur hefur ekki fariš hįtt til žessa. Kannski var žetta žó mikilvęgasti einstaki hernašarvišburšur į Ķslandi ķ seinni heimsstyrjöldinni. Taka U-570 skilaši afar dżrmętri žekkingu ķ hendur andstęšinga Žjóšverja ķ sjóhernašinum žar sem barist var um flutningaleišir į heimshöfunum.

Grein Daily Mail mį skoša meš žvķ aš smella hér.

Žarna segir aš ljómsyndirnar hafi fundist ķ skjölum sem breski flugforinginn Montague Whittle lét eftir sig en hann var hįttsettur yfirmašur flugsveita Breta į Ķslandi žegar kafbįturinn var tekinn. Daily Mail skrifar Whittle hafi slasast ķ flugóhappi įri sķšar. Hann fórst ķ loftįrįs Žjóšverja žar sem hann dvaldi į sjśkrahśsi ķ Bretlandi. 

Ķ grein Daily Mail segir aš myndirnar séu mikiš fįgęti. Žęr eru žó allar ķ bók minni og finnast vķša. En žęr eru  mjög skarpar og fķnar į sķšum Daily Mail og fyllilega žess virši aš skoša žęr žar. Myndirnar voru teknar śr breskum herflugvélum frį Ķslandi sem flugu yfir vettvangi og žęr eru svo sannarlega einstakar ķ flokki strķšsljósmynda. 

Ein žeirra sżnir įhöfn U-570 į stjórnpalli og žilfari kafbįtsins og bśiš aš koma lķnu yfir ķ bįtinn. Sķšan er mynsd sem sżnir tvo breska sjóliša fara į björgunarfleka yfir ķ žżska kafbįtinn. Žrišja myndin er svo af kafbįtnum sem greinilega er siginn aš framan og bśiš aš dęla olķu ķ sjóinn til aš lęgja öldur svo Bretar kęmust yfir ķ hann. 

Vilji fólk verša sér śt um ķtarlegan fróšleik um žaš hvaš geršist žarna žį er bara aš nį sér ķ eintak af Vargöld į vķgaslóš ķ nęstu verslun.

Hér er sżnishorn af bókinni sem fletta mį rafręnt hér į netinu:

 


Veit nokkur hverjar afleišingarnar verša af yfirlżsingu Bandarķkjaforseta?

Eins og svo oft įšur er erfitt aš sjį fyrir hvaš framtķšin ber ķ skauti sér žegar žróun mįla fyrir botni Mišjaršarhafs er annars vegar. Nś viršist Donald Trump vera aš reyna aš standa viš eitt af loforšum sķnum śr kosingabarįttunni ķ fyrra. Višurkenning Bandarķkjanna į aš Jerśsalem sé höfušstašur Ķsraels og svo flutningur sendirįšs USA žangaš frį höfušborginni Tel Aviv. 

Žetta gęti enn į nż kostaš blóšbaš ķ Mišausturlöndum. Žetta gęti eyšilagt frišarferliš milli Ķsrael og Palestķnu. Žetta gęti eyšilagt samskipti Bandarķkjanna viš arabalöndin. 

Eša ekki. Hvaš žarf til aš koma af staš įtökum og vķgaferlum? Mun žetta nęgja til žess? Yfirlżsing Trumps er fyrst og fremst tįknręn ašgerš. Verša mótmęlin fyrst og fremst ķ orši, og žį mestan part ętluš til heimabrśks, eša grķpa menn til vopna? 

Ég held aš enginn geti svaraš žvķ hverjar afleišingarnar verša, ekki einu sinni Donald Trump. En hann er greinilega reišubśinn aš taka įhęttuna. Kannnski er žetta skżrt merki um aš hann er oršin ašžrengdur į heimavelli. Hann žarf žannig aš žjappa "grasrótinni" mešal kjósenda sinna aš baki sér og sżna aš hann stendur ķ lappirnar - aš hann sé stjórnmįlamašur sem stendur viš loforš sķn. Markhópurinn nś eru žį ķhaldssamir mešal kristinna og svo aušvitaš gyšingar. 

Žaš kom žvķ ekki beinlķnis į óvart aš sjį Mike Pence varaforseta meš įnęgjubros į vör aš baki forsetanum žegar Trump tilkynnti įkvöršun sķna. Pence kemur śr ranni ķhaldssamra kristinna hęgrimanna. Skilabošin voru skżr og žaš eru bara žrjś įr ķ nęstu forsetakosningar. 

Trump hefur styrkt böndin viš bandamenn sķna ķ Ķsrael og hann er enn og aftur bśinn aš sżna meš afgerandi hętti ķ verki aš hann stendur meš žeim. Žessu veršur vel tekiš mešal valdamikilla hópa ķ Bandarķkjunum sem styšja Ķsrael og gyšinga af heilum hug.

 


mbl.is Vanmetur višbrögšin og ofmetur eigiš įgęti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Höfundur

Magnús Þór Hafsteinsson
Magnús Þór Hafsteinsson

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband