Lestur úr Dauðanum í Dumbshafi

Nú fyrir jól las ég úr bók minni Dauðinn í Dumbshafi - Íshafsskipalestirnar frá Hvalfirði og sjóhernaður í Norður-Íshafi 1940-1943, á Útvarpi Sögu.

Ég útbjó til gamans smá myndband með upptöku af lestrinum og smá inngangi og eftirmála - það er ég myndskreytti upptökuna.

Þetta má með því að smella hér.

 

 

Bók mín Dauðinn í Dumbshafi - Íshafsskipalestirnar

Bók mín Dauðinn í Dumbshafi - Íshafsskipalestirnar frá Hvalfirði og sjóhernaður í Norður-Íshafi 1940-1943 er nú komin út á vegum Bókaútgáfunnar Hóla.

Íshafsskipalestirnar sigldu milli Íslands og Norðvestur Rússlands í seinni heimssstyrjöld með hergögn frá Bretum og Bandaríkjamönnum til Rauða hers Sovétríkjanna sem barðist upp á líf og dauða gegn innrásarherjum Þjóðverja og bandamanna þeirra.

Ef smellt er hér, opnast vefgátt þar sem fletta má sýnishorni af bókinni (ýta á "click to read"):

Í gær fór ég til Bessastaða á fund Hr. Ólafs Ragnars Grímssonar forseta Íslands og afhenti honum fyrsta eintakið af bókinni.

Með í för voru Helgi Magnússon sagnfræðingur sem hafði umsjón með útgáfu verksins og Gunnar Kr. Sigurjónsson sem hannaði bókina og braut hana um.

Ólafur Ragnar Grímsson forseti er að að öðrum ólöstuðum sá íslenski ráðamaður sem hefur sýnt sögu Íshafsskipalestanna mestan áhuga.

Hann hefur heiðrað minningu þessarar sögu og fólksins sem tók þátt með ýmsum hætti á liðnum árum þó það hafi kannski ekki alltaf farið hátt hér á landi, enda saga Íshafsskipalestanna til þessa lítt kunn Íslendingum.

Forsetinn fagnaði bókinni og við áttum klukkutíma fund í bókastofu Bessastaða þar sem við ræddum sögu Íshafsskipalestanna, málefni Norðurslóða og hlutverk og stöðu Íslands í norðrinu, bæði í fortíð, nútíð og framtíð. Ólafur hefur næman skilning á því að hlutverk og þýðing Íshafsskipalestanna var miklu veigameira en hingað til hefur almennt verið talið, og þær höfðu mikil áhrif á gang mála á einum mestu örlagatímum í sögu mannskyns.

Forseti Íslands í bókastofunni á Bessastöðum með fyrsta eintakið af bókinni Dauðinn í Dumbshafi sem ég færði honum þegar bókin kom út 30. nóvember 2011(ljósmynd og myndband:Friðþjófur Helgason).

Fyrr í vikunni var svo fjallað um bókina í Kastljósi, þar sem Jóhannes Kristjánsson fréttamaður ræddi við mig um hana. Á undan voru sýndar kvikmyndir úr Hvalfirði og af skipalest á leið þaðan til Norðvestur Rússlands sem aldrei hafa sést opinberlega hér á landi fyrr. Einnig voru sýndar margar ljósmyndir.

Þessa umfjöllum Kastjóss má sjá með því að smella hérna.

Bókarverkefnið Dauðinn í Dumbshafi er með eigin síðu á Facebook. Sú síða er öllum opin sem á annað borð eru tengd á Fésbókina. Á henni má finna ýmsan fróðleik, ljósmyndir og annað, sem tengist sögu Íshafsskipalestanna og hernaðarins á heimskautsslóðum Atlantshafsins.

Það er von mín að þessi bók megi verða til þess að þessari miklu sögu verði gefinn nánari gaumur í framtíðinni. Gleðilegan fullveldisdag 1. desember!

 

Létt myndband sem sýnir þegar ég gekk á fund forseta Ísands og afhenti honum bókina:

 

Togaramyndir með tilþrifum

Í gærkvöld þegar ég var að grúska í sagnfræði tengdri íslenskum sjávarútvegi rakst ég fyrir tilviljun á heimasíðu um sögu togarans Hafliða SI 2. Þessi nýsköpunartogari var gerður út frá Siglufirði um árabil. Mér finnst þessi síða svo merkileg að ég má til með að vekja athygli á henni.

Þarna er fjöldinn allur af myndum úr lífi áhafnarinnar - fjölmargar í lit. Myndir af veiðum og landlegum. Þarna er snillingurinn Gylfi Ægisson og fleiri hraustmenni. Líka konur.

Myndirnar eru teknar um 1960 gæti ég trúað. Smellið á ljósmyndina hér fyrir neðan til að sjá hana stækkaða. Þarna drukku menn Sínalco í pásum.

Smellið hér til að skoða heimasíðu Hafliða SI 2.

Svo langar mig líka til að vekja athygli á þessu myndbandi. Það er tekið um borð í breska frystitogaranum Arctic Ranger á Íslandsmiðum einhverntímann á áttunda áratugnum. Þetta er í árdaga flakafrystitogaranna á Íslandi.

 

Nornaveiðar í Reykjavík?

Ég skal ekki segja - en ég get ekki stillt mig um að setja þetta hér inn:

Pólitísk staða Vilhjálms rædd

Stórmerkur fundur í Eystrasalti

Eitt af mínum áhugamálum er saga siglinga og gamalla skipa.

Þar af leiðandi hoppaði ég í stólnum þegar ég sá þessa frétt á vef Aftenposten. Sænskir fornleifafræðingar hafa nú fundið ótrúlega vel varðveitt flak af hollenskri duggu frá 17. öld á botni Eystrasalts.

Skipið stendur uppreist á hafsbotni að aðeins 125 metra dýpi. Sennilega er um hollenska smíði að ræða, en siglingar gerðu Holland að stórveldi á þessum tíma, þar sem þeir stunduðu meðal annars hvalveiðar í Norðurhöfum og reistu landstöðvar til að mynda á Jan Mayen og Svalbarða.

Það er með ólíkindum að sjá hve vel flakið er varðveitt. Fallegur útskurður, tréstyttur og búnaður er enn um borð. Lágt hita- og sýrustig er skýringin á því að skipið er ekki löngu horfið þar sem trjámaðkar þrífast ekki við þessi skilyrði sem þarna eru.

Hollenska skipið er smíðað um svipað leyti og hið víðfræga herskip Vasa, sem sökk árið 1628, fannst 333 árum síðar, árið 1961 og er nú á safni í Stokkhólmi.

Nú er bara að bíða eftir því að hinu forna fari Hollendinga verði lyft af hafsbotni. Sennilega geymir það ótmetanlegar upplýsingar um siglingar, lífshætti sjómanna og hinnar niðurlensku siglingar- og verslunarþjóðar.

Hvet lesendur til að smella hér og skoða þetta myndband af flakinu í sinni votu gröf.

Geir, þið eruð að nú þegar að klúðra honum (og hafið gert lengi)!

Að ætla sér að spara þorskinn þegar við sjáum á gögnum Hafró að hann sveltur heilu hungri - er ekki ávísun á uppbyggingu nema fiskurinn fái æti!

Það er hann ekki að fá, - fallþungi hjá þorski er langt undir meðallagi í flestum árgöngum veiðistofnsins í dag. Þetta er eitt af höfuðvandamálunum. Sveltandi þorskur mun éta undan sér nýliðunina sem þegar hefur brugðist um margra ára skeið samkvæmt tölum Hafró. Þorskur sem er í lélegu formi og glímir við næringarskort er ekki líklegur til að geta af sér lífvænleg afkvæmi eða þola álag við hrygningu þannig að hann komist af.

Því miður er ekki fyrirsjáanlegt að þorskurinn rétti úr kútnum nema þeir fiskar sem eru í stofninum braggist, fái að éta, fitni og stækki. Gerist það ekki þá mun stofninn skrúfast niður á næstu árum og við störum brátt á töluna 100.000 tonna kvóti í stað 130.000 tonna nú.

Geir H. Haarde getur haldið eins margar safnaðarræður á fundum í Valhöll og hann lystir, en honum mun ekki takast að koma í veg fyrir það að "við missum þorskstofninn" á meðan hann styðst við þá ráðgjafa og þá hugmyndafræði sem ræður för í nýtingastefnu fiskimiðanna við Ísland í dag.

Það eru tveir leikir í stöðunni.

1. Við tökum sénsinn á að grisja þorskstofninn í von um að þeir sem eftir verða braggist.

2. Við gerum allt sem í okkar valdi stendur til þess að þorskurinn fái æti.

Að missa þorskstofninn það hrikalegasta sem komið gæti fyrir þessa kynslóð